Ben ve Et Beni Aldırma: Yöntem Nasıl Seçilir?

Her “ben” aynı şey midir?

Hayır. Hastanın “ben” diye tarif ettiği oluşumlar görünüşte birbirine benzese de farklı deri lezyonları olabilir.

Melanositik bir nevüs, kabarık intradermal nevüs, et beni olarak bilinen akrokordon veya seboreik keratoz hasta gözüyle benzer görünebilir. Ancak aynı yapıya sahip olmadıkları için aynı yöntemle alınmaları da gerekmez.

Bu ayrım yalnız lezyonun adını koymak için önemli değildir. Bazı oluşumlarda yüzeyel olarak uzaklaştırmak yeterliyken, bazılarında çıkarılan dokunun korunması ve mikroskop altında incelenmesi gerekir.

Bu yüzden “ben aldırma” tek bir işlem değildir.

Bir lezyonu yok etmek ile doku olarak çıkarmak arasındaki fark nedir?

Temel fark, işlem sonunda incelenebilecek bir doku elde edilip edilmemesidir.

Ablasyonda hedef doku kontrollü biçimde ortadan kaldırılır. İşlem sonrasında lezyonu bütün olarak patolojiye gönderecek bir örnek kalmayabilir.

Lezyon fiziksel olarak çıkarıldığında ise dokunun tamamı veya bir bölümü elde edilir. Gerektiğinde bu örnek mikroskop altında incelenebilir.

Her iki işlemden sonra da oluşum dışarıdan artık görünmeyebilir; fakat tanısal olarak aynı sonucu vermezler. ¹²

Aynı cihaz iki farklı işi yapabilir mi?

Evet. Hem CO₂ lazer hem de radyofrekans, kullanılan tekniğe göre dokuyu yüzeyden ortadan kaldırmak veya keserek çıkarmak için kullanılabilir. Bu nedenle cihazın adı tek başına yapılan işlemi tarif etmez. ¹²

Radyofrekansla bir yüzeyel lezyon ablate edilebilir. Radyofrekans kesici olarak kullanıldığında ise lezyon fiziksel olarak ayrılır; bu kullanım RF cutting veya radyocerrahi olarak da adlandırılır. ¹

Örneğin saplı bir et beninin radyofrekansla kesilerek çıkarılması ile yüzeyel bir oluşumun radyofrekansla ablate edilmesi farklı işlemlerdir. Aynı cihaz kullanılsa bile elde kalan doku ve sonradan yapılabilecek inceleme farklı olabilir.

CO₂ lazer de yalnız ablasyon için kullanılmaz; uygun teknikle kesici olarak da kullanılabilir. ²

Dokunun kesilerek çıkarılabilmesi ise her durumda patoloji açısından aynı kaliteyi sağlamaz. Isı etkisi doku kenarlarının mikroskop altında değerlendirilmesini zorlaştırabileceği için, özellikle cerrahi sınırların önemli olduğu durumlarda kullanılacak teknik buna göre seçilir. ³

Lezyonun özellikleri yöntem seçimini nasıl etkiler?

Pigmenti, yüzey yapısı, kabarıklığı, derinliği, sınırları ve bulunduğu bölge yöntem seçimini değiştirebilir.

Saplı ve yüzeyel bir oluşum ile derinin daha derinine uzanan bir nevüs aynı şekilde ele alınmaz. Tanısal belirsizlik taşıyan pigmentli bir lezyonda dokunun korunması önem kazanabilir. ⁷

Anatomik bölge de sonucu etkiler. Yüz, burun, göz çevresi, dudak veya kulak gibi alanlarda küçük bir doku kaybı bile oluşacak izin veya konturun görünümünü değiştirebilir.

Bu yüzden “lazerle alınabilir mi?” ya da “RF ile alınabilir mi?” sorusunun cevabı yalnız cihazın bunu yapabilmesine bağlı değildir. Lezyonun özellikleri ve işlemden beklenen sonuç birlikte belirleyicidir.

Patoloji gerekiyorsa yöntem neden değişir?

Çıkarılan dokunun mikroskop altında incelenmesi gerekiyorsa, dokuyu tamamen yok eden bir işlem gerekli bilgiyi ortadan kaldırabilir. ⁵⁶⁷

Histopatolojik inceleme lezyonun gerçek tipini ve hücresel özelliklerini gösterebilir; bazı durumlarda çıkarılan dokunun kenarlarının değerlendirilmesine de yardımcı olur. ⁵⁶⁷

Bu nedenle patoloji ihtiyacı işlem sonrasında düşünülen bir formalite değildir. Önceden öngörülmesi, hangi yöntemlerin uygun olduğunu doğrudan etkiler.

Tanısı belirsiz olan veya cerrahi sınırların önemli olduğu bir lezyonda dokuyu koruyan bir yöntem gerekir. Klinik olarak tipik bazı yüzeyel oluşumlarda ise doku elde edilmesine ihtiyaç duyulmadığında ablasyon seçeneklerden biri olabilir.

Bütün benler için geçerli tek bir “patoloji gerekir” veya “gerekmez” kuralı yoktur. Karar lezyonun özelliklerine ve tanısal ihtiyaca bağlıdır.

Ben veya et beni aldırınca iz kalır mı?

Deri üzerinde yapılan her işlem bir iyileşme alanı oluşturur; bunun kalıcı olarak ne kadar görünür olacağı yönteme, işlemin derinliğine, anatomik bölgeye ve kişinin iyileşme özelliklerine göre değişir.

Yüzeyel ablasyon sonrasında lineer bir kesi yerine kızarıklık, pigment değişikliği veya yüzey dokusunda farklılık görülebilir. Görünüm, işlemin derinliğine ve kişinin iyileşme özelliklerine göre değişir.

Cerrahi çıkarma çoğunlukla lineer bir skar oluşturur. Buna karşılık lezyonun doku olarak elde edilmesi ve gerektiğinde patolojik inceleme yapılması mümkün olur.

Bu nedenle yalnız “hangisi daha az iz bırakır?” sorusuna göre yöntem seçmek yeterli değildir. Daha önemli soru, lezyon için gerekli tedaviyi ve tanısal bilgiyi korurken hangi iyileşme biçiminin kabul edilebilir olduğudur.

Çok sayıda ben veya et beni aynı yöntemle alınır mı?

Hayır. Bir kişide çok sayıda oluşum bulunması, hepsinin aynı lezyon tipi olduğu anlamına gelmez.

Birbirine benzeyen çok sayıda et beni veya kabarık oluşum arasında görünümü farklı bir lezyon bulunabilir. Pigmenti, yüzeyi veya yapısı farklı olan oluşumlar ayrıca ele alınmalıdır.

Bu yüzden bütün lezyonları baştan tek bir cihaz veya tek bir yöntem altında toplamak doğru olmaz.

Alınan lezyon tekrar çıkarsa ne anlama gelir?

Bir lezyonun yeniden görünmesi her zaman gerçek bir nüks anlamına gelmez. Önceki işlemden sonra geride kalan doku veya o bölgede gelişen değişiklikler de benzer bir görünüm oluşturabilir. ⁴

Örneğin melanositik bir nevüs yüzeyel olarak kısmen çıkarıldığında derinde kalan nevüs hücreleri zaman içinde yeniden pigment veya kabarıklık oluşturabilir. Bu tablo “recurrent nevus” olarak adlandırılır. ⁴

Daha önce işlem yapılmış bir bölgede yeniden pigment veya kabarıklık ortaya çıktığında önceki yöntemin ve varsa eski patoloji sonucunun bilinmesi önemlidir.

Aynı işlemi doğrudan tekrarlamak yerine önce yeniden görünen dokunun ne olduğunun anlaşılması gerekir.

Ne zaman konu basit “ben aldırma” olmaktan çıkar?

Belirgin değişim, tekrarlayan kanama, ülserasyon, alışılmadık pigment veya tanısal belirsizlik varsa önce lezyonun ne olduğunun güvenli biçimde anlaşılması gerekir. ⁵⁶⁷

Bu bulgular tek başına deri kanseri anlamına gelmez. Ancak doğrudan estetik bir çıkarma yöntemi seçmek yerine tanısal değerlendirmeyi öne almayı gerektirir.

Bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom veya melanom gibi deri tümörleri bazen hastanın başlangıçta “ben”, “yara” veya “kabuklanan bir oluşum” diye tarif ettiği bir görünümle fark edilebilir.

Bu durumda çıkarılan dokunun korunması, uygun cerrahi sınırlar ve gerektiğinde ek onkolojik değerlendirme önem kazanır. Dokuyu doğrudan yok eden bir işlem daha sonra ihtiyaç duyulabilecek bilgiyi azaltabilir. ⁵⁶⁷

Yöntem seçerken temel ilke

Bir deri oluşumunda uygun yöntem; cihazın adına değil, lezyonun ne olduğuna, dokunun korunması gerekip gerekmediğine ve beklenen iyileşme biçimine bağlıdır.

Ablasyon ile dokuyu fiziksel olarak çıkarmak farklı amaçlara hizmet eder. CO₂ lazer veya radyofrekans kullanılması da tek başına işlemin ablasyon mu yoksa doku çıkarma mı olduğunu göstermez.