Hangi deri lezyonları için başvurabilirsiniz?
Tek bir oluşum için olduğu gibi aynı bölgede veya vücudun farklı bölgelerinde bulunan çok sayıda deri lezyonu için de başvurabilirsiniz. Çıkarma yöntemi kadar, işlem sonrasında oluşacak izin tipi ve gerekiyorsa yaranın nasıl kapatılacağı da önemlidir.
Ben ve nevüsler
Kabarık veya düz, pigmentli ya da ten rengindeki benler farklı özellikler gösterebilir. Hastanın “ben” diye tarif ettiği her oluşum aynı lezyon olmadığı için kullanılacak yöntemi muayene bulgularına göre seçiyoruz.
Et benleri
Boyun, koltuk altı, gövde ve kıvrım bölgelerinde bulunan et benleri tek veya çok sayıda olabilir. Büyüklükleri, taban genişlikleri ve yerleşimleri uygulanabilecek tekniği etkiler.
Değişen, kanayan veya tanısı net olmayan oluşumlar
Son dönemde büyüyen, görünümü değişen, tekrarlayan şekilde kanayan veya klinik olarak tanısı net olmayan bir lezyonda doğrudan yüzeyel işleme geçmiyoruz. Önce tanı için dokuya ihtiyaç olup olmadığını belirliyoruz.
Daha önce alınmış veya yeniden çıkan lezyonlar
Daha önce işlem görmüş bir lezyon yeniden ortaya çıktıysa varsa eski patoloji raporunun görülmesi yararlıdır. Aynı işlemi tekrarlamadan önce yeniden görünen dokuyu inceliyoruz.
Biyopsiyle tanısı konmuş deri tümörleri
Daha önce biyopsi yapılmış ve bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom, melanom veya başka bir deri tümörü tanısı konmuş hastalarda cerrahi çıkarımı ve sonrasında oluşacak defektin nasıl kapatılacağını birlikte ele alıyoruz.
İlk muayenede neyi belirliyoruz?
Lezyonun yüzeyini, pigmentini, sınırlarını, derinliğini ve bulunduğu anatomik bölgeyi inceliyoruz. Önceki işlemler ve varsa patoloji sonuçları da kullanılabilecek yöntemleri etkiler.
Asıl karar noktası, oluşumun yalnız tedavi amacıyla mı uzaklaştırılacağı yoksa çıkarılan dokunun tanı için de korunması gerekip gerekmediğidir.
Birden fazla lezyon varsa hepsini aynı kabul etmiyoruz. Yan yana duran iki oluşum bile farklı bir işlem gerektirebilir.
Patoloji gerektiğinde süreç nasıl ilerliyor?
Bir lezyondan tanı amacıyla doku elde edilmesi gerekiyorsa işlem yöntemini buna göre seçiyoruz. Elde edilen örneği histopatolojik incelemeye gönderiyoruz.
Sonuç hazır olduğunda bulguları hastayla değerlendiriyoruz. Ek çıkarım, cerrahi sınırların yeniden ele alınması veya başka bir takip gerekiyorsa sonraki adımı buna göre belirliyoruz.
Birden fazla ben veya et beni varsa nasıl ilerliyoruz?
Çok sayıda oluşumun bulunması, hepsinin tek seansta ve aynı yöntemle alınacağı anlamına gelmez.
Lezyonların sayısı, bulundukları bölgeler, birbirlerine benzeyip benzememeleri, kullanılacak teknik ve patoloji gereksinimi aynı seansta mı yoksa aşamalı mı ilerlemenin daha uygun olduğunu belirler.
Örneğin birbirine benzeyen çok sayıda tipik et beni birlikte ele alınabilirken, aralarında görünümü farklı bir oluşum varsa onu ayrıca değerlendiriyoruz.
Klinikte hangi yöntemleri kullanıyoruz?
Lezyona göre CO₂ lazer, radyofrekans veya cerrahi çıkarma yöntemlerinden yararlanıyoruz.
CO₂ ve radyofrekansı uygun yüzeyel lezyonlarda ablasyon amacıyla kullanabiliyoruz.
Radyofrekansı yalnız ablasyon için değil, uygun lezyonlarda dokuyu keserek çıkarmak için de kullanıyoruz. RF cutting / radyocerrahi adı verilen bu kullanımda lezyonu fiziksel olarak çıkarıyoruz. Patoloji için korunacak dokunun niteliği veya cerrahi sınırların incelenmesi önemliyse tekniği bu gereksinime göre seçiyoruz.
Dokunun bütünlüğünün korunması, daha derin bir çıkarım veya cerrahi sınırların incelenmesi gerektiğinde cerrahi biyopsi ya da eksizyon yapıyoruz.
Malign deri tümörlerinde gerektiğinde daha geniş eksizyon uyguluyor; oluşan defekti uygun kapama veya rekonstrüksiyon yöntemiyle onarıyoruz.
CO₂, radyofrekans ve cerrahinin aynı klinikte bulunması ne sağlar?
Bir deri lezyonunu elimizdeki tek yönteme uydurmak yerine, lezyonun gerektirdiği yöntemi seçebilmemizi sağlar.
İnce saplı bir et beni, kabarık benign görünümlü bir nevüs, pigmentli bir lezyon ve patolojik inceleme gerektiren bir oluşum aynı şekilde ele alınmaz. Aynı kişideki farklı lezyonlar için bile farklı teknikler gerekebilir.
Bazı oluşumlarda yüzeyel işlem yeterlidir. Bazılarında dokuyu fiziksel olarak çıkarmak gerekir. Başka bir durumda ise lezyon çıkarıldıktan sonra oluşacak yaranın kapatılması tedavinin önemli kısmını oluşturur.
CO₂, radyofrekans ve cerrahi eksizyon bu nedenle aynı işlemin rakip alternatifleri değil; farklı klinik ihtiyaçlar için kullandığımız araçlardır.
Şüpheli veya malign deri lezyonunda süreç nasıl değişir?
Malignite tanısı konmuş veya kuvvetli şüphe bulunan bir deri lezyonunda cerrahi sınırlar, patoloji sonucu ve tümörün risk özellikleri tedavi yolunu belirler.
Bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve melanom gibi deri tümörlerinde cerrahinin kapsamı tanıya, anatomik bölgeye ve tümör özelliklerine göre değişir.
Patoloji sonucunda cerrahi sınırlar yeterli değilse yeniden eksizyon gerekebilir. Hastalığın özelliklerine göre lenf nodu değerlendirmesi, sentinel lenf nodu biyopsisi, multidisipliner değerlendirme veya başka onkolojik adımlar da gündeme gelebilir.
Mohs cerrahisini kliniğimizde uygulamıyoruz. Özel bir margin-control yöntemi veya farklı bir onkolojik altyapı gerekiyorsa hastanın ihtiyaç duyduğu yolu buna göre belirliyoruz.
İz ve yaranın kapatılması nasıl planlanır?
Cerrahi çıkarma gereken bir lezyonda, yaranın nasıl kapatılacağını lezyonun çıkarılmasıyla birlikte planlıyoruz.
Kesi yönü, yara üzerindeki gerilim, anatomik bölge ve çevre dokuların yapısı oluşacak skarın yerini ve biçimini etkiler.
Özellikle yüz, burun, göz çevresi, dudak ve kulak gibi görünür veya anatomik olarak hassas bölgelerde lezyonun çıkarılması ile yaranın kapatılması aynı cerrahi kararın parçalarıdır.
Küçük defektleri çoğu zaman doğrudan kapatabiliriz. Boyut veya konum buna uygun değilse lokal flep ya da deri grefti kullanabiliriz.
Amaç lezyonu uygun şekilde tedavi ederken izin yerini ve biçimini, çevre dokuların konturunu ve fonksiyonunu da hesaba katmaktır.
İşlem nerede ve nasıl yapılır?
Birçok küçük deri lezyonu işlemini lokal anestezi altında yapabiliriz. İşlem ortamını lezyonun türü, sayısı, bulunduğu bölge ve gereken cerrahinin kapsamı belirler.
Daha geniş eksizyon veya rekonstrüksiyon gereken durumlarda işlemi uygun cerrahi ortamda gerçekleştiriyoruz.
Muayene sonunda ne netleşir?
Muayene sonrasında hangi yolun uygun olduğu belirlenir:
- izlem,
- biyopsi veya doku örneklemesi,
- CO₂ veya radyofrekansla işlem,
- cerrahi eksizyon,
- maligniteye uygun cerrahi tedavi,
- primer kapama, greft veya lokal flep ile rekonstrüksiyon.
Birden fazla lezyon varsa hangilerinin birlikte ele alınabileceğini, hangilerinin ayrıca incelenmesi gerektiğini de bu aşamada belirliyoruz.
İşlem sonrası ne beklenir?
İyileşme kullanılan yönteme göre değişir.
Yüzeyel CO₂ veya radyofrekans işlemlerinden sonra kızarıklık ve kabuklanma görülebilir. Cerrahi eksizyonda pansuman ve dikiş takibi gerekebilir.
İyileşen alanı güneşten korumak renk değişikliği riskini azaltmaya yardımcı olur. Günlük yaşama dönüş ise işlem alanına, lezyonların sayısına ve kullanılan yönteme göre değişir.
Patolojiye gönderilen bir örnek varsa sonuç hazır olduğunda değerlendiririz; sonucun ek işlem, takip veya cerrahi sınır açısından yeni bir karar gerektirip gerektirmediğini hastayla paylaşırız.
CO₂, radyofrekans ve cerrahi çıkarma arasındaki farkı; doku korunmasının ve patoloji ihtiyacının yöntem seçimini neden değiştirdiğini Bilgi Merkezi’ndeki ilgili rehberde daha ayrıntılı ele alıyoruz.